Artyzm

Styl baroku nie stanowi jednolitej całości o stałych charakterystycznych cechach. Tworzą go, najogólniej mówiąc, dwa prądy przeciwstawne w założeniach i w formie, zależne nie tylko od najprostszego podziału krajów na katolickie i protestanckie, ale również od upodobań, mentalności narodu. Zasadniczym nurtem jest ten, który pozostaje w opozycji do dzieł renesansu, choć wychodzi z niego w drodze ewolucji form. Można prześledzić jego dzieje od Michała Anioła, poprzez manierystów: Parmigianina, El Greca, do przedstawicieli nowego stylu: Caravaggia, Rubensa, Rembrandta, Berniniego, Borrominiego, poprzez hiszpański churrigueryzm, wnętrza kościołów włoskich i niemieckich. On zazwyczaj kojarzy nam się z określeniem "barok". Charakteryzuje się całkowitą swobodą dążeń twórczych i dowolnością kształtowania dzieł, które są różnorodne, bogate, nieobliczalne w środkach i działaniu, pełne fantazji i uczucia, dynamiczne, malownicze, ruchliwe i pełne światła. Skomponowane z reguły na zasadzie kontrastów i dominanty, silnie rozbudowane przestrzennie (w architekturze i rzeźbie - dosłownie, w malarstwie -iluzyjnie). Ten prąd bardziej nowatorski, samodzielny głosił, że "piękno niejedno ma imię", że jest nie tyle jednolitą, obiektywną wartością świata, co sprawą indywidualnego przeżycia i osobistego sposobu przekazania. Przenosił emocje i uczucia nad wiedzę i intelekt. W sztuce wyrażał się obfitością i różnorodnością form, głosił wyższość koloru nad rysunkiem, dążył do zadziwiania niezwykłością rozwiązań, występował przeciw ustalonym normom i regułom. Drugi prąd był klasyczny. Stanowił przedłużenie ideałów starożytnych Greków, nawiązywał do estetyki Albertiego i Rafaela.