Artyzm

Oczywisty jest, naturalnie, związek przestrzeni z zagadnieniem światła i ruchu. Światło modeluje przestrzeń. Nadaje lub odbiera ciężar bryłom, spłaszcza lub potęguje wrażenie głębi. Ruch form łączy przestrzeń i czas w nierozerwalną całość -odbywa się on przecież w ciągłości czasu w określonej przestrzeni. Ciekawe są efekty iluzjonistyczne, łączące wiedzę o wszystkich tych współzależnościach i związkach: unoszenie się postaci w świetlistej przestrzeni, ruch obłoków na jasnym niebie, złudzenie, że schody mogą być szersze i wyższe lub węższe niż w rzeczywistości. Złudne "przybliżanie" lub "oddalanie" form wobec obserwatora. Linia przemian stosunku do przestrzeni idzie od Giotta przez Masaccia, Uccellę, Piera delia Franceskę i Mantegnę po Leonarda i niderlandzkich mistrzów, aż do mistrzów włoskich malarstwa iluzjonistycznego, Caravaggia, holenderski i francuski pejzaż itd.